Ipotiroidismo
 /  Articoli Recenti / Recent News Sinistra / Ipotiroidismo

Ipotiroidismo

Andrea Marliani

L’IPOTIROIDISMO
dr Andrea Marliani
Firenze
Nell’ipotiroidismo cronico franco la cute e gli annessi cutanei sono fra le strutture che vengono compromesse. L’ipotiroidismo può essere la conseguenza di una tiroidite, di un intervento chirurgico, di una terapia radiologica. La cute è pallida e secca. Le unghie sono fragili e sottili. I capelli anch’essi fragili, secchi e sottili, si diradano cadendo in telogen ma senza determinare mai una vera calvizie (effluvio cronico in telogen da ipotiroidismo). E’ descritta come caratteristica la perdita della metà temporale delle sopracciglia e la rarefazione dei peli ascellari e pubici. Nell’ipotiroidismo à costante l’ipercolesterolemia e frequente l’ipoproteinemia. Vi è inoltre anemia ferrocarenziale ed ipozinchemia, da sole sufficienti ha giustificare l’effluvio. L’effluvio si manifesta anche perché la tiroxina, per la sua azione sui fattori di crescita, svolge un ruolo essenziale nelle prime fasi di crescita del capello (anagen 1 – 2). TRH e TSH sono molto alti. La prolattina è alta per effetto dei valori elevati di TRH. L’iperproduzione di prolattina stimola la surrene alla produzione di androgeni convertibili in testosterone. Per la carenza di tiroxina anche la globulina legante il testosterone nel sangue, SHBG prodotta dal fegato sotto stimolo tiroideo, diminuisce e diminuisce anche la sua affinità per il testosterone, il che equivale a dire che una maggiore quantità di ormone si ritrova libero nel sangue con la possibilità di trasformarsi in diidrotestosterone. Questo meccanismo patogenetico, ipotizzabile solo in presenza di ipoproteinemia, rappresenterebbe la causa dell’ipertricosi e della perdita androgenetica dei capelli che comunque può manifestarsi solo in presenza di ereditarietà per alopecia androgenetica.

In un soggetto sano questo meccanismo patogenetico legato all’aumento della frazione libera del testosterone è comunque assai poco importante nel determinare alopecia perché, in condizioni fisiologiche, la capacità di legame della SHBG è tale da essere sempre lontana dalla saturazione. Inoltre la sua affinità per il testosterone è talmente elevata che lega circa il 99% dell’ormone ed aumentarla o diminuirla di poco non modifica di fatto la disponibilità della frazione libera. La frazione libera del testosterone è, in soggetti sani, sempre funzione il suo valore totale (intorno all’1%), non hanno quindi alcuna logica gli esami di valutazione del testostrone libero e della SHBG. Diversa è la situazione in pazienti ipoproteinemici o diprotidemici. Un dosaggio della testosteronemia, se le proteine sono nella norma, ci da anche il valore della frazione libera dell’androgeno.

L’alopecia nell’ipotiroidismo ha un decorso molto lento e graduale e colpisce diffusamente tutto il cuoio capelluto sotto forma di “effluvio cronico”. Al tricogramma si osserva un aumentato numero di bulbi distrofici e/o in telogen, il che significa che la fase di crescita attiva dell’anagen è ridotta, così un numero sempre maggiore di capelli passa alla fase catagen e quindi alla fase di caduta (telogen) in un tempo più breve del normale. Questa situazione definisce il telogen effluvio cronico. Clinicamente i capelli appaiono ruvidi, secchi e fragili. Tale aspetto è probabilmente dovuto anche ad una alterata secrezione sebacea.

L’ipotiroidismo subclinico è uno stato asintomatico in cui l’iperstimolazione tireotropinica, secondaria a riduzione dei livelli circolanti di ormoni tiroidei, garantisce un apparente eutiroidismo. Talvolta vi è iperplasia della tiroide, il gozzo, più o meno pronunziata. Talvolta questi pazienti hanno come unico segno l’ipercolesterolemia. Inoltre l’assorbimento intestinale di metalli come ferro, zinco, magnesio, rame, calcio e di vitamine come la B12 ed i folati è rallentato, con conseguente anemia sideropenica e talvolta con caratteri di macrocitosi (anemia pseudo perniciosiforme).
In questi soggetti sono spesso presenti anticorpi anti TG (anti tireoglobulona) e/o soprattutto anti TPO (anti perossidasi microsomiale tiroidea). I livelli di TSH sono di norma elevati in condizioni basali e, se non lo sono, presentano una iper risposta allo stimolo con TRH. I livelli di ormoni tiroidei sono spesso ancora nella norma, sia pur nella fascia dei valori bassi. La prolattina è frequentemente elevata come conseguenza dei valori alti di TRH. Frequentemente elevato è il colesterolo. L’effluvio è conseguenza della anemia e della ridotta attivazione dei fattori di crescita.

Si può porre diagnosi di ipotiroidismo dosando l’ormone stimolante la tiroide (TSH) e la tiroxina (T4). Un ipotiroidismo primitivo è caratterizzato da alti valori plasmatici di TSH e bassi o normali di T4. I valori plasmatici normali di T4 sono compresi fra 5 e 12 mg/dl o 65 – 155 nanomoli/L. I valori normali di TSH sono compresi fra 0,5 e 4 mU/L. Ogni qualvolta osserviamo pazienti, specie di sesso femminile, affetti da alopecia a tipo androgenetico o da ipotrichia diffusa a tipo telogen effluvio cronico, richiediamo di routine fra i vari esami anche il dosaggio del fT4, il TSH e la colesterolemia.

 

BIBLIOGRAFIA

Apajalahti L.: “Uber die wirkung der thyreoidbehandlung auf die haut der myxodemkindes: histologische untersuchungen” Acta Soc Med Fenn Duodecim SB 1983; 15: 1.

Butcher E.O.: “The effects of iritans and tiroxin on the hair growth in albino rats” Am J Physiol 1940; 127: 553.

Emperaire J.C.: “Manuale di endocrinologia ginecologica” edizione italiana, edizione italiana CO-FE-SE, Palermo, 1988: 111.

Related Posts

kingroyal · Marsbahis Giriş · hayalbahis güncel giriş · betbon güncel giriş · holiganbet · meritbet · betist · grandpashabet · süperbetin · betist · pulibet giriş · ikimisli · yakabet · betgaranti giris · bettilt giriş · queenbet · sekabet · huhubet giriş · casibom resmi · jojobet · grbets · grandpashabet giriş · oslobet · jojobet giriş · Bets10 · casibom güncel giriş · betpark · grbets · casibom · tipobet · hayalbahis güncel giriş · Kavbet · fixbet · Aresbet · pusulabet güncel giriş · meritbet · kingbetting · hayalbahis · caddebet giriş · betpark · goldenbahis · casibom güncel giriş · setrabet · queenbet giriş · mariobet giriş · betturkey güncel giriş · betist · kolaybet · betsmove · safirbet · casibom giriş · tipobet giriş · matadorbet · casibom · meritbet · hitbet · mrking · casibom · meritking · imajbet · casibom · phishing protection · restbet · safirbet · virüsbet · betgaranti giriş · betgaranti · ngsbahis güncel giriş · grbets · matbet giriş · casibom giriş · betplay giriş · kingroyal · Kavbet · grbets · kingroyal giriş · yakabet giriş · jojobet guncel · grandpashabet · setrabet · betpark · marsbahis · meritbet · betkolik · kolaybet giris · Betnano giriş · efesbet · kingroyal · xslot giriş · holiganbet giriş · vip escort · tuccobet · casinos not on gamstop · ramadabet · ngsbahis · casibom güncel giriş · parobet · betturkey güncel giriş · norabahis giriş · casibom giriş · grandpashabet giriş · betturkey giriş · matadorbet giriş · tipobet güncel giriş · istanbulcasino · pokerklas · grandpashabet · kingroyal giriş · huhubet · betpark giris · betist · casibom giriş · betpas giriş · jojobet · betturkey giriş · kolaybet · klasbahis giriş · vip escort · casibom · enbet giriş · Matbet giriş · superbetin · tipobet giriş · StreamEast · kralbet · betgaranti · betgaranti · kingroyal · bircasino · betexper · casibom giriş · holiganbet giriş · betplay güncel giriş · vdcasino giriş · Aresbet Giriş · kalebet · van escort · betpark · Betsmove Giris · grandpashabet · Holiganbet Giriş · tipobet · marsbahis giriş adresi · jojobet · tuccobet · matadorbet giriş · marsbahis · imajbet · grandpashabet · hayalbahis · betgaranti giris · restbet güncel giriş · bankobet · casibom giriş · kingroyal · betwoon giriş · norabahis · kralbet giriş · betpark · Betgaranti · grandpashabet giriş · vdcasino giriş · grandpashabet · betplay giriş · restbet güncel giriş · teosbet giriş · betbon · grandpashabet · casibom güncel giriş · türkbet · portobet giriş · pokerklas güncel giriş · marsbahis giriş · pusulabet · holiganbet resmi · efesbet giriş · tipobet · marsbahis giriş · madridbet giriş · betturkey · Betnano · betpark giris · casibom güncel giriş · hitbet · casibom · matadorbet · betgaranti · klasbahis · ilbet giris · betplay güncel giriş · Aresbet giriş · casibom · ganobet giriş · ganobet · norabahis güncel giriş · betixir · ramadabet resmi · tipobet giriş · pusulabet giriş · Aresbet Güncel Giriş · grandpashabet · grandpashabet · padişahbet · barbibet · kingroyal · casineon giriş · ngsbahis güncel giriş · betnef güncel giriş · sweet bonanza · vip escort · casibom güncel giriş · meritbet güncel giriş · zirvebet güncel giriş · grandpashabet giriş · casibom güncel giriş · kralbet güncel giriş · kingroyal · pusulabet giriş · meritbet giriş · grandpashabet giriş · holiganbet resmi · kingroyal giriş · betturkey · hitbet · casibom giriş · matadorbet · kolaybet · barbibet · superbetin giriş · pulibet resmi · casibom giriş · casineon güncel giriş · kolaybet · holiganbet giriş · hayalbahis · tipobet giriş · jojobet · grbets · restbet · ikimisli giriş · betnano resmi · restbet güncel giriş · kralbet güncel giriş · jojobet · restbet · artemisbet giriş · mrking · Marsbahis Güncel giriş · caddebet · pusulabet giriş · betpark · sekabet · norabahis giriş · grbets · kingroyal · betixir giriş · casibom giriş · betbon giriş · betpark · restbet güncel adres · betgaranti giris · bahissenin · casibom · jojobet giriş · meritbet giriş · matbet · madridbet güncel · betturkey giriş · holiganbet giriş · jestbahis · casibom · teosbet · Betnano · grbets · betist · casinoroyal · monobahis giriş · oslobet · matbet · kolaybet giris · casibom giriş · Betpark · ganobet giriş · betexper giriş · meritbet giriş · casibom resmi · kolaybet giris · grandpashabet · meritking güncel · Betnis giriş · meritbet · caddebet giriş · tipobet · yakutcasino güncel giriş · brand protection · piabellacasino · madridbet · mrking giriş · Norabahis giriş · ikimisli giriş · barbibet giriş · grbets · milanbahis girişi · canlı casino siteleri · virüsbet giriş · casibom güncel giriş · ilbet giris · kralbet giriş · mariobet güncel giriş · tarafbet · Elexbet · hayalbahis giriş · matadorbet giriş · casinoper · dumanbet · Kavbet · jojobet giriş · casibom · jojobet güncel giriş · pusulabet · betixir · jojobet giriş · perabet güncel adres · parobet giriş · grbets · matbet · sekabet giris · matbet güncel giriş · marsbahis · olsobet giriş · betsmove · meritking · anti-phishing · istanbulcasino · jojobet · maritbet · piabellacasino · grandpashabet · klasbahis · Artemisbet · ikimisli · pusulabet · meritbet resmi · marsbahis · grbets · kingbetting giriş · Betsmove Guncel · vdcasino · holiganbet · restbet güncel giriş · bircasino giris · tuccobet giriş · tümbet · marsbahis giriş · setrabet giriş · grandpashabet · grandpashabet giriş · betturkey · klasbahis giriş · grbets · grandpashabet · Padişahbet giriş · parobet güncel giriş · jojobet giriş · casibom · betplay · pulibet giriş · ngsbahis giriş · perabet yeni giriş · Betnis giriş · grbets · goldenbahis · artemisbet · sweet bonanza · ikimisli giriş · holiganbet resmi · grbets · ganobet · marsbahis güncel giriş · Norabahis · pulibet · ilbet · sweet bonanza · grandpashabet · Matbet · grbets · casinoroyal giriş · kingroyal · restbet · betpark giris · Klasbahis giriş · non gamstop casinos · superbetin · tipobet güncel giriş · meritbet · holiganbet resmi · matbet giriş · klasbahis güncel giriş · queenbet giriş · smartbahis · betnef giriş · betixir giriş · meritbet · restbet güncel giriş · betsat giriş · grandpashabet · meritking giriş · betist · lunabet giriş · meritking · setrabet giriş · hayalbahis giriş · superbetin giriş · grbets · casibom güncel giriş · kavbet · casibom · pokerklas giriş adresi · tipobet · marsbahis güncel giriş · restbet giriş · grbets · kingroyal · smartbahis giriş · bahissenin · betpark giris · betpark · bets10 sorunsuz giriş · holiganbet güncel giriş · klasbahis güncel · marsbahis giriş · kalebet giriş · betper · casinoas güncel giriş · casinos not on gamstop uk · holiganbet · Betnano güncel giriş · betnano · mariobet giriş · bahissenin giriş · jojobet giriş · klasbahis · casibom · betpark giris · casinoroyal güncel giriş · superbetin güncel giriş · betturkey · kingroyal giriş · betwoon giriş yap · betwoon resmi giriş · mariobet · casineon güncel giriş · Marsbahis · grbets · marsbahis giriş · tipobet giriş · kingroyal · holiganbet · virüsbet · tipobet giriş · betnano giriş · pulibet · matadorbet giriş · bettilt · pokerklas mobil giriş · vdcasino · holiganbet giriş · matadorbet güncel giriş · holiganbet · betplay giriş · betplay · casibom güncel giriş · betsat · marsbahis giriş · casibom giriş · vip escort · kalebet güncel giriş · pulibet resmi · holiganbet · kavbet resmi · holiganbet giriş · betpark giris · oslobet giriş · jojobet giriş · restbet · jojobet · tarafbet giriş · Betwoon · meritbet · pusulabet · jojobet · van escort · hiltonbet · ngsbahis giriş · tipobet güncel giriş · restbet yeni giriş · kingroyal · pokerklas resmi giriş · kingroyal · Pusulabet Giris · casibom giriş · jojobet · betixir giriş · marsbahis güncel giriş · kalebet · meritbet güncel giriş · grandpashabet · meritbet resmi · casibom · goldenbahis · holiganbet · betwoon güncel giriş · casibom güncel giriş · Crackstreams · meritking giriş · holiganbet giriş · Padişahbet güncel giriş · grandpashabet · süperbetin giriş · Ngsbahis · betturkey giriş · mrking · monobahis giriş · marsbahis giriş · casibom · portobet · kavbet giriş · zirvebet · marsbahis · bircasino · meritking güncel · kralbet giriş · artemisbet · casibom giriş · monobahis · meritking · restbet giriş · teosbet güncel giriş · casinoper · casinoroyal · Pusulabet Guncel · meritbet giriş · mariobet · Bets10 · starzbet giriş · sonbahis · casibom giriş · hayalbahis güncel giriş · piabellacasino · kolaybet giris · meritbet giriş · kingroyal · Bets10 · Aresbet giriş · meritking giriş · Aresbet · süperbetin · casibom güncel giriş · Marsbahis · kingroyal güncel · casibom giriş · enbet · casibom · meritbet · betpark giriş · casibom giriş · matbet giriş · superbetin · Kavbet · casibom giriş · restbet giriş · grandpashabet giriş · canlı casino siteleri · kralbet · virüsbet giriş · superbetin güncel giriş · jojobet · tipobet güncel giriş · Betnano · tipobet güncel giriş · queenbet · jojobet · grbets · makrobet · casibom · bircasino giris · casinodior · pulibet resmi · kingbetting · Holiganbet · pusulabet giriş · jestbahis · ikimisli · matadorbet giriş · Ultrabet · grbets · casibom giriş · betpas · grbets · casinoas giriş · Matbet güncel giriş · casinoas · Betsmove · kalebet giriş · caddebet · casibom · matadorbet · grbets · klasbahis giriş · marsbahis · casibom · hayalbahis giriş · marsbahis · Betpark · betcio · holiganbet giriş · milanbahis giriş · lunabet · casibom giriş · jojobet giriş · grbets · kalebet güncel giriş · bettilt · kolaybet giriş · avvabet · pusulabet · tipobet güncel giriş · setrabet güncel giriş · casibom · pusulabet · holiganbet güncel giriş · meritbet giriş · casibom · casibom · milanbahis · bankobet giriş · perabet resmi giriş · belugabahis · casibom giriş · kavbet güncel · hitbet giriş · Kavbet · pulibet · betplay · restbet giriş · bets10 · kavbet · grandpashabet · xslot · betsat · avvabet giriş · kingroyal giriş · betgaranti giris · matadorbet · bahissenin güncel giriş · meritbet · ikimisli giriş · betwoon yeni giriş · sekabet giris · grbets · bettilt güncel giriş · jojobet · queenbet güncel giriş · van escort vip · Klasbahis · betnef · imajbet giriş · bettilt giriş · Pusulabet · bettilt güncel giriş · klasbahis giriş · casibom · starzbet · makrobet giriş · grandpashabet · grandpashabet · istanbulcasino giris · belugabahis · casibom güncel giriş · kalebet güncel giriş · casibom güncel giriş · betixir · maritbet · virüsbet · betsat güncel giriş · casibom · betpas güncel giriş · zirvebet giriş · casibom giriş · yakutcasino giriş · casinoroyal giriş · marsbahis giriş · Betnis · grandpashabet · tuccobet giriş · meritking giriş · queenbet güncel giriş · süperbetin giriş · betcio · grandpashabet giriş · jojobet · Norabahis · klasbahis · casibom giriş · Bets10 · casibom giriş · casibom · van escort bayan · marsbahis · casineon mobil giriş · avvabet güncel giriş · betixir güncel giriş · ikimisli güncel giriş · fixbet giriş · barbibet giriş · casibom güncel giriş · casinoroyal güncel giriş · dumanbet giriş · holiganbet · canlı casino siteleri · norabahis · casineon · casibom giriş · ramadabet giriş · meritbet · jestbahis · Betnis · kolaybet · jojobet giriş · pulibet · casibom giriş · grandpashabet · ngsbahis · meritbet giriş · istanbulcasino giris · casibom · casineon giriş · Betgaranti · Padişahbet · bahissenin giriş · grandpashabet · meritbet · jojobet · setrabet güncel giriş · klasbahis güncel giriş · casibom · tipobet · mrking güncel · smartbahis giriş · casibom güncel giriş · betgaranti · betturkey güncel · marsbahis · kralbet · yakabet güncel giriş · kalebet · betsat giriş · betplay güncel giriş · casibom · grandpashabet giriş · betasus · kingroyal · kingroyal · betpark giris · betgit · jojobet giriş · pusulabet giriş · monobahis · jojobet · Ultrabet giriş · meritbet · virüsbet giriş · superbetin · betsat · milanbahis · yakutcasino · bets10 giriş · betper giriş · Aresbet · kavbet giriş · casibom giriş · kalebet giriş · marsbahis giriş · smartbahis · casibom giriş · Norabahis giriş · pulibet giriş · ilbet · pusulabet giriş · kingroyal giriş