Il Controllo del Ciclo Del Capello -2007-
 /  Il Controllo del Ciclo Del Capello -2007-

Il Controllo del Ciclo Del Capello -2007-

Dr. Andrea Marliani

dermatologo – endocrinologo

Il ciclo del capello è necessario per impedire che i capelli ed i peli crescano indefinitamente. Cioè per impedire che un individuo di 50 anni abbia i capelli lunghi 6 – 7 metri. In natura il taglio dei capelli non è previsto. La durata della fase anagen del capello è controllata dalla disponibilità di energia. Per mantenere l’anagen e le sintesi proteiche il follicolo ha bisogno di energia sotto forma di ATP questa energia è fornita dal metabolismo del glucosio: con la glicolisi e con la via alternativa (shunt) degli esosomonofostati che poi continuano nel ciclo di Krebs. Nella glicolisi si ha produzione di ATP nella via (shunt) degli esosomonofostati si produce NADPH. Il metabolismo del glucosio ha un interruttore: l’enzima adenilciclasi. Bloccando l’adenilciclasi si ferma la glicolisi, si ferma la via degli esosomonofosfati ed il ciclo di Kebs. Fermare il metabolismo del glucosio è chiudere l’energia e spengere l’anagen.

Il ciclo è controllato da ormoni steroidi sessuali. ma non da ormoni circolati, piuttosto da ormoni prodotti in loco dal follicolo stesso. Il diidrotestosterone riduce l’attività della adenilciclasi. L’estrone incrementa l’attività della adenilciclasi. Il follicolo in anagen cerca fisiologicamente di arrivare al catagen (e poi al telogen).

Perché il follicolo arrivi al catagen (e poi al telogen) è necessaria la 5 alfa riduzione. La 5 alfa riduzione consuma NADPH (prodotto nella via degli esosomonofosfati), cioè è NADPH dipendente. Il NADPH per la 5 alfa riduttasi (cioè per trasformare il testosterone in diidrotestosterone) si produce nella via degli esosomonofosfati. Dalla fine dell’anagen la glicolisi è bloccata e lo shunt esosomonofosfatico è bloccato. Dalla fine dell’anagen il NADPH non è più prodotto, la 5 alfa reduttasi è bloccata e tutte le vie metaboliche sono deviate verso l’aromatizzazione. L’estrone abbondantemente prodotto dopo la fine dell’anagen attiva l

Perchè l’anagen della donna è più lungo di quello del maschio? Nel maschio la via metabolica più facile è quella che da testosterone porta a diidrotestosterone. Nella donna la via metabolica più facile porta ad estrone. Così l’anagen del maschio dura 3 anni e quello della donna 6 anni. Nel maschio l’anagen è breve ed il ciclo è veloce, nella donna l’anagen è lungo ed il ciclo è lento.

Ma anagen più corto significa ciclo più veloce, non significa involuzione del follicolo né miniaturizzazione del capello. Anagen più corto non significa calvizie.
Ma questa è un’altra storia…

Riferimenti

Adachi K., Kano M.: “Adenil cyclase in human hair follicles: its inhibition by dihydrotestosterone” Biochem Biophys Res Commun 1970; 41: 884.

Adachi K., Takayasu S., Takashima I., Kano M., Kondo S.: “Human hair follicles: metabolism and control mechanism” J Soc Cosmet Chem 1970; 2: 911.

Adachi K.: “The metabolism and control mechanism of human hair follicles” Curr Probl Dermatol 1873; 5: 37.
Butcher E.O.: “The oxygen consuption of the skin during hair growth in the rat” J Amer Physiol 1943; 138: 408.

Caballero M.J.: “Metabolism of 5 alpha-androstane – 3 beta , 17 beta-diol in bald and hairy areas of scalp” Horm Res 1994; 42/3: 100 – 105.

Comaish S.: “Metabolic disorders and hair growth” Br J Dermatol 1971; 84: 83.

De Villez R.L.: “The growth and loss of hair”, Kalamazoo-Michigan, Upjohn Company, 1986.

Farthing M.J., Mattei A.M., Edwards C.R.: “Relationschip between plasma testosterone and dihydrotestosterone concentrations and male facial hair growth” Br J Dermatol 1982; 107: 559.

Hamilton J.: “Male hormone stimulation is a prerequisite and an incitant in common baldness” American J of Anatomy1942; 71 :451.

Halprin K.M., Ohkawara A.: “Glucose and glicogen metabolismin the human epidermis” J Invest Derm 1966; 46: 43.

Itami S., Sonoda T., Kurata S., Takayasu S.: “Mechanism of action of androgen in hair follicles” J Dermatol Sci 1994; 7/suppl: s98 – s103.

Jeanmougin M.: “Patologia dei capelli e del cuoio capelluto”, edizione italiana, Milano, CE.D.RI.M. s.r.l., 1991: 9 – 12.

Kossard S.: “Postmenopausal frontal fibrosing alopecia: Scarring alopecia in a pattern distribution” Arch Dermatol 1994; 130: 770 – 774.

Lyndfield Y.L.: “Effect of pregnancy on the human hair cycle” J Invest Derm 1960; 35: 323.

Marliani A.: “TRICOLOGIA” – diagnostica e terapia – Firenze, Tricoltalia: 2007.

Parker F.: “Cute e ormoni” in Williams R.H. eds: “Trattato di Endocrinologia”. III° edizione italiana, Piccin, Padova, 1979 , vol II°, cap 23, 1115-19.

Randall V.A.: “Androgen and human hair growth” Clin Endocrinol 1994; 40: 439 – 57.

Sansone-Bazzano G., Reisner R.M., Bazzano G.: “Conversion of testosterone 1-2 3H to androstenedione 3H in the isolated hair follicle of man” J Clin Metab 1972; 34: 512.

Sawaya M.E.: “Biochemical mechanisms regulating human hair growth” Skin Pharmacol 1994; 7: 5-7.

Schmidt J.B.: “Hormonal basis of male and female androgenetic alopecia: Clinical relevance” Skin Pharmacol 1994; 7: 61 – 66.

Schweikert H.U., Milewich L., Wilson J.D.: “Aromatization of androstenedione by isolated human hairs” J Clin Endocrinol Metab 1975; 40: 413-17.

Schweikert H.U., Wilson J.D.: “Regulation of human hair growth by steroid hormones: I. testosterone metabolism in isolated hairs” J Clin Endocrinol Metab 1974; 38; 811.

Schweikert H.U., Wilson J.D.: “Regulation of human hair growth by steroid hormones: II. testosterone metabolism in isolated hairs” J Clin Endocrinol Metab1974; 39: 1012.

Takayasu S., Adachi K.: “The conversion of testosterone to 17 beta-hydroxy 5 alfa-androstane 3-one (dihydrotestosterone) by human hair follicles” J Clin Endocr Metab1972; 34: 1098.

Wilson J.D., Walker J.D.: “The conversion of testosterone to 5 alfa androstan 17 beta-ol-3-one (dihydrotestosterone) by skin slice of man” J Clin Invest1969; 48: 371.

Marsbahis Giriş · hayalbahis güncel giriş · betbon güncel giriş · holiganbet · meritbet · betist · süperbetin · betist · ikimisli · yakabet · betgaranti giris · bettilt giriş · queenbet · sekabet · casibom resmi · jojobet · grandpashabet giriş · jojobet giriş · Bets10 · casibom güncel giriş · betpark · casibom · tipobet · hayalbahis güncel giriş · Kavbet · fixbet · Aresbet · pusulabet güncel giriş · kingbetting · hayalbahis · betpark · goldenbahis · casibom güncel giriş · queenbet giriş · mariobet giriş · betturkey güncel giriş · betist · kolaybet · betsmove · safirbet · tipobet giriş · matadorbet · casibom · hitbet · mrking · casibom · meritking · imajbet · phishing protection · restbet · safirbet · betgaranti · ngsbahis güncel giriş · casibom giriş · betplay giriş · kingroyal · Kavbet · yakabet giriş · jojobet guncel · grandpashabet · setrabet · betpark · marsbahis · meritbet · betkolik · kolaybet giris · Betnano giriş · efesbet · holiganbet giriş · vip escort · tuccobet · casinos not on gamstop · ngsbahis · casibom güncel giriş · parobet · betturkey güncel giriş · norabahis giriş · casibom giriş · grandpashabet giriş · betturkey giriş · matadorbet giriş · tipobet güncel giriş · istanbulcasino · pokerklas · grandpashabet · betpark giris · casibom giriş · betpas giriş · jojobet · betturkey giriş · klasbahis giriş · casibom · enbet giriş · Matbet giriş · superbetin · tipobet giriş · StreamEast · betgaranti · kingroyal · bircasino · casibom giriş · betplay güncel giriş · Aresbet Giriş · kalebet · van escort · betpark · Betsmove Giris · grandpashabet · Holiganbet Giriş · tipobet · marsbahis giriş adresi · jojobet · tuccobet · matadorbet giriş · marsbahis · hayalbahis · betgaranti giris · restbet güncel giriş · casibom giriş · kingroyal · norabahis · kralbet giriş · betpark · Betgaranti · grandpashabet giriş · grandpashabet · betplay giriş · restbet güncel giriş · teosbet giriş · betbon · türkbet · marsbahis giriş · pusulabet · efesbet giriş · tipobet · marsbahis giriş · madridbet giriş · betturkey · Betnano · betpark giris · casibom güncel giriş · casibom · matadorbet · betgaranti · ilbet giris · betplay güncel giriş · ganobet giriş · ganobet · norabahis güncel giriş · betixir · tipobet giriş · pusulabet giriş · Aresbet Güncel Giriş · padişahbet · barbibet · kingroyal · casineon giriş · ngsbahis güncel giriş · betnef güncel giriş · sweet bonanza · casibom güncel giriş · meritbet güncel giriş · zirvebet güncel giriş · grandpashabet giriş · casibom güncel giriş · kralbet güncel giriş · kingroyal · pusulabet giriş · grandpashabet giriş · holiganbet resmi · betturkey · matadorbet · kolaybet · barbibet · superbetin giriş · pulibet resmi · casibom giriş · casineon güncel giriş · kolaybet · holiganbet giriş · hayalbahis · tipobet giriş · jojobet · restbet · ikimisli giriş · restbet güncel giriş · kralbet güncel giriş · jojobet · restbet · Marsbahis Güncel giriş · caddebet · betpark · sekabet · norabahis giriş · kingroyal · betixir giriş · casibom giriş · betbon giriş · restbet güncel adres · betgaranti giris · bahissenin · casibom · jojobet giriş · matbet · madridbet güncel · betturkey giriş · holiganbet giriş · jestbahis · casibom · teosbet · Betnano · betist · casinoroyal · monobahis giriş · oslobet · kolaybet giris · casibom giriş · Betpark · ganobet giriş · meritbet giriş · casibom resmi · kolaybet giris · grandpashabet · meritking güncel · caddebet giriş · tipobet · yakutcasino güncel giriş · brand protection · piabellacasino · madridbet · mrking giriş · Norabahis giriş · ikimisli giriş · barbibet giriş · canlı casino siteleri · casibom güncel giriş · ilbet giris · mariobet güncel giriş · hayalbahis giriş · matadorbet giriş · casinoper · dumanbet · Kavbet · jojobet giriş · casibom · jojobet güncel giriş · pusulabet · betixir · jojobet giriş · perabet güncel adres · parobet giriş · matbet · sekabet giris · matbet güncel giriş · marsbahis · olsobet giriş · betsmove · anti-phishing · istanbulcasino · jojobet · maritbet · piabellacasino · klasbahis · ikimisli · marsbahis · kingbetting giriş · Betsmove Guncel · restbet güncel giriş · bircasino giris · tuccobet giriş · marsbahis giriş · grandpashabet · grandpashabet giriş · betturkey · klasbahis giriş · Padişahbet giriş · parobet güncel giriş · jojobet giriş · betplay · pulibet giriş · ngsbahis giriş · perabet yeni giriş · goldenbahis · sweet bonanza · ikimisli giriş · ganobet · marsbahis güncel giriş · Norabahis · ilbet · sweet bonanza · Matbet · casinoroyal giriş · kingroyal · restbet · betpark giris · Klasbahis giriş · non gamstop casinos · superbetin · tipobet güncel giriş · holiganbet resmi · matbet giriş · klasbahis güncel giriş · queenbet giriş · smartbahis · betnef giriş · betixir giriş · restbet güncel giriş · betsat giriş · grandpashabet · meritking giriş · setrabet giriş · hayalbahis giriş · superbetin giriş · kavbet · casibom · tipobet · marsbahis güncel giriş · restbet giriş · smartbahis giriş · betpark giris · betpark · bets10 sorunsuz giriş · holiganbet güncel giriş · klasbahis güncel · marsbahis giriş · casinoas güncel giriş · casinos not on gamstop uk · holiganbet · Betnano güncel giriş · bahissenin giriş · jojobet giriş · klasbahis · betpark giris · casinoroyal güncel giriş · superbetin güncel giriş · betturkey · kingroyal giriş · Marsbahis · marsbahis giriş · tipobet giriş · kingroyal · holiganbet · tipobet giriş · pulibet · matadorbet giriş · bettilt · matadorbet güncel giriş · holiganbet · betplay giriş · betplay · casibom güncel giriş · betsat · marsbahis giriş · casibom giriş · vip escort · kalebet güncel giriş · holiganbet · holiganbet giriş · betpark giris · jojobet giriş · restbet · jojobet · meritbet · jojobet · van escort · hiltonbet · ngsbahis giriş · tipobet güncel giriş · restbet yeni giriş · kingroyal · Pusulabet Giris · casibom giriş · jojobet · betixir giriş · marsbahis güncel giriş · meritbet güncel giriş · grandpashabet · casibom · goldenbahis · casibom güncel giriş · Crackstreams · holiganbet giriş · Padişahbet güncel giriş · süperbetin giriş · betturkey giriş · marsbahis giriş · casibom · kavbet giriş · zirvebet · marsbahis · bircasino · meritking güncel · kralbet giriş · artemisbet · casibom giriş · meritking · restbet giriş · teosbet güncel giriş · casinoper · casinoroyal · Pusulabet Guncel · mariobet · Bets10 · sonbahis · hayalbahis güncel giriş · piabellacasino · kolaybet giris · meritbet giriş · kingroyal · Bets10 · Aresbet giriş · süperbetin · Marsbahis · kingroyal güncel · casibom giriş · enbet · casibom · meritbet · casibom giriş · matbet giriş · superbetin · Kavbet · casibom giriş · restbet giriş · grandpashabet giriş · canlı casino siteleri · kralbet · superbetin güncel giriş · jojobet · tipobet güncel giriş · Betnano · tipobet güncel giriş · queenbet · jojobet · casibom · bircasino giris · casinodior · kingbetting · Holiganbet · pusulabet giriş · jestbahis · ikimisli · matadorbet giriş · Ultrabet · betpas · casinoas giriş · Matbet güncel giriş · casinoas · Betsmove · kalebet giriş · casibom · matadorbet · klasbahis giriş · marsbahis · casibom · hayalbahis giriş · marsbahis · Betpark · betcio · milanbahis giriş · casibom giriş · jojobet giriş · bettilt · avvabet · pusulabet · tipobet güncel giriş · casibom · pusulabet · holiganbet güncel giriş · casibom · milanbahis · perabet resmi giriş · belugabahis · casibom giriş · kavbet güncel · Kavbet · pulibet · betplay · restbet giriş · bets10 · betsat · avvabet giriş · betgaranti giris · matadorbet · bahissenin güncel giriş · ikimisli giriş · sekabet giris · bettilt güncel giriş · jojobet · queenbet güncel giriş · van escort vip · Klasbahis · betnef · bettilt giriş · Pusulabet · bettilt güncel giriş · casibom · grandpashabet · istanbulcasino giris · belugabahis · casibom güncel giriş · kalebet güncel giriş · casibom güncel giriş · betixir · maritbet · betsat güncel giriş · casibom · betpas güncel giriş · zirvebet giriş · casibom giriş · yakutcasino giriş · casinoroyal giriş · marsbahis giriş · grandpashabet · tuccobet giriş · meritking giriş · queenbet güncel giriş · süperbetin giriş · betcio · grandpashabet giriş · jojobet · Norabahis · klasbahis · casibom giriş · Bets10 · casibom giriş · casibom · van escort bayan · marsbahis · avvabet güncel giriş · betixir güncel giriş · ikimisli güncel giriş · fixbet giriş · barbibet giriş · casibom güncel giriş · casinoroyal güncel giriş · dumanbet giriş · norabahis · casineon · casibom giriş · meritbet · jestbahis · kolaybet · jojobet giriş · casibom giriş · ngsbahis · meritbet giriş · istanbulcasino giris · casibom · Betgaranti · Padişahbet · grandpashabet · meritbet · jojobet · setrabet güncel giriş · klasbahis güncel giriş · casibom · tipobet · mrking güncel · smartbahis giriş · casibom güncel giriş · betgaranti · betturkey güncel · marsbahis · kralbet · yakabet güncel giriş · kalebet · betsat giriş · betplay güncel giriş · casibom · grandpashabet giriş · betasus · kingroyal · kingroyal · betpark giris · jojobet giriş · pusulabet giriş · monobahis · jojobet · Ultrabet giriş · meritbet · superbetin · betsat · yakutcasino · bets10 giriş · Aresbet · kalebet giriş · marsbahis giriş · smartbahis · casibom giriş · Norabahis giriş · ilbet · kingroyal giriş